Posts

HRISELNA HNUK-FAINA

 Natna khuma damdawi nena enkawl ngai khawpa natna kan neih hian dam hlutzia kan hre \hin a, kan natna avangin kan hun hman tawh kan chhui let a, insumna tur kan ngah zia kan hria a, tih loh tur leh tih tur thar kan hre chhuak uai uai \hin.

Lali Thawnthua Hmeichhe Dinhmun

Lali thawnthu hi kum 1937-a ziah a ni a, a ziaktu chu L. Biakliana a ni. He thawnthu hi kum 1937-a hmeichhe dinhmun tarlang thei thawnthu inziaksiaka lawman pakhatna dawngtu a ni nghe nghe.  He thawnthuah hian Lali chu a changtu pawimawh ber a ni a, amah leh an chhungkuaa thil thleng, harsatna leh buaina kara Pathian a belh tlat dan te, hmangaihtu a char dan leh a tawpa thihna hmanga an chhungkaw nun siam that a nih dan te kan hmu. He thawnthua a changtu pawimawhte chu- Lali, Lali Nu leh Pa, Biakmawia, Lali U Taia leh a nau Zuala te, Lali thianu Thani te chu a langsarte an ni.

Mizo Lemzem Hla Tobul leh Hmasate

Lengzem hla hi kaihlek hla nen hian kalkawp tlat a ni a. Lengzem hla rawn chho zel tur hi kristianna in a rawn dan beh tak hnu khan Kaihlek hla hmangin a rawn lang chhuak leh a.

Mizo Hla Hluia Satire Ziarang

Mizo Hla hluia Satire Ziarang (Satire in Mizo Folk-Song) 1. Thuhmahruai             Mizo hla hluia thil langsar tak pakhat chu intukna hla kan tihte hi an ni a, hei hi English poetry \hen hrang zinga satire an tihte hi a ni thei awm e. Heng hlate hi Mizo hla hlui hmasaah te khan langsar takin thil hrang hrangah a lo lang tawh a ni. Mizo thawnthu hmasa “Thlanrawkpa khuangchawi thawnthuah khan intukna hla chang kan hmu a, hei hi a hmasa ber a ni mai awm e” (Thanmawia 685). Buiin pangpar a beh chu a mawipui ve loh avangin hla hmangin an phuah el a; hetiangin:

Tawng Upa leh Thufing: Hmanlai Mizo Nun

Image
Mizo khawtlang nun inrelbawn dan hi mumal leh felfai takin a kal a, kawng hrang hranga inzirtirna leh inenkawlna kawngah hnam dang lakah pawh kan duai lo hle. Kan pi pute kha an khawsak phung mawlmang viau mah se an nunah khan thil tam tak zirtur leh hmuh tur kan nei a ni. An khawtlang nuna upa zawk leh chinchang hriate zirtirna kha an vawng \ha em em a, mi dang mit khama awm kha an hlau hle \hin. Kum sawm leh pathum zet Mizorama Bawrhsap hna thawka awm AG McCall chuan, “Hetiang khawpa nun \ha leh ropui, hetiang hnam mawlin an rawn pu chhuak thei hi an hmanlai nun hun engemawti lai vel khan hnam ropui zawk, China ang zingahte an khawsa tawh a ni ang e” (quoted in Laisuih, 97) a ti hial a ni. Chutianga hnam inrelbawlna \ha tak nei kan nihna hi a ropui a, an hmun pawimawh Zawlbuk leh ramchhuah vahna hmunah te an inhrilh a, chhungkuaah pa berin a fate a chah chamchi a, chu chuan nun \ha leh mawi a rawn pian tir a ni. Zawlbuk hi pi pute hmun pawimawh leh naupang a\anga tlangval thlenga n...

LALI THAWNTHUA KHAWTLANG NUNPHUNG BIHCHIANNA

Image
  LALI THAWNTHUA  KHAWTLANG NUNPHUNG BIHCHIANNA (A study of Sociological Aspect in L. Biakliana’s Short Story-Lali) -V. Lalberkhawpuimawia   1. Thuhmahruai:    Literature leh mihring nun hi inkungkaih reng a ni a, mihring nuna darthlalang lian tak min chhawp chhuah saktu a ni. Miin a suangtuahna ram a\anga thu leh hla a ziah chhuah hian thuneihna sang tak nei ni mah se mihring nun nena a kal hlat lutuk erawh chuan a ngaihnawmna emaw a hlutna a sang mawh viau thei. Chutiang kawngah chuan kan thu leh hla neihte hian mimal leh hnam nun a la kalpui \ha thawkhat viau chuan a hriat a, amaherawhchu suangtuahna hmanga din thawnthu, a taka thleng thei miah lo tura ngaih tam takte pawh khawvel hlut a nih mek zel avangin hetiang lamah pawh Mizo thu leh hla a \han zel a rinawm. L. Biakliana thawnthu tawi, Lali hi Mizo khawtlang nun leh mihring mihrinna mual a\angin teh dan chi hrang hrang hmangin bihchian kan tum dawn a. He thil innghahna atan hian literary cr...

Mizo Hnam Thawnthua Hmangaihna leh Hmaithinghawng

Mizo Thawnthu-a  Tawntirh Hmangaihna (Love At First Sight) leh Hmaithinghawng (Disguise) - Denish Lalmalsawma Vuangtu             Pipute ‘rochun thawnthute’ hi a chhuah kum chiang takin sawi thei lo mah ila, ama tawkah chuan a hluiin a rei ve veng veng tawh hle mai tih tur chi a awm ve nawk a. Hnam dang thawnthute nen khaikhin aralah chuan a khup ruh erawh a la no hle thung tih erawh chu phat zawh rual a ni lo. Heng kan thawnthute hi ngun taka kan thlir chuan, finthuril pai tak tak te, pipute suangtuahna khawvel leh an nun te chu kan hmu chiang hle awm e. Eng pawh chu ni se, English pachal, khawvel hriat hlawh khawpa lemchan ziak thiam hmingthang William Shakespeare -a’n, a lemchan thawnthua a lo sawi lan fo tawh, ‘Tawntirh Hmangaihna’ (Love At First Sight) lam hi kan Mizo rochun thawnthuahte hian a lo lang ve nual a. A mak angreng hle mai! Chu lam chu han chai zui dawn teh ang.

Chai leh Lam: Mizote Nun

Image
  Chai leh Lam, Zai leh Chheih Lo Chhuah Dan, A Kalhmang leh Mizo Hla Ziarang Pawimawh A Nih Dan 1. Thuhmahruai Hla hi thuhlaril hlawm zinga pawimawh ber pakhat a ni a, mihring thinlung chhunga kan thil vei leh suangtuahna emaw kan ngaihtuahna leh tawn a\anga kan phuah chhuah a ni a. William Wordsworth-a chuan, “Hla chu mihring thinlunga vei, lo luangliam hi a ni” tiin a sawi. Hla mawi leh \ha chuan mihring nun a chhawk a, hlimna a thlen a, lungawina leh inhnemna \ha tak a ni. Chu hla famkimna chu mihringah a lo thawk a, taksa che chhuaka lampui hup hup a lo ni \hin. Hlaah hian a hlarua kan tih, thu kan hman hi thil pawimawh tak pakhat a ni. VL Zaithanmawia chuan hla chu heti hian a hrilh fiah a,

RL Thanmawia – “Enna Ropui” Hla Thlirna

Image
  RL Thanmawia – “Enna Ropui” Hla Thlirna -V. Lalberkhawpuimawia Thuhmahruai:             Hla hi mihring nun inbunruahna leh kan duhthusam inbunruahna \ha ber zinga mi a ni mai awm e. Hla phuahtu chuan a vei leh enghelh te, a hlimna leh lawmna zawng zawng chu a hlaah a puangchhuak thei a, chu chu hla hlutna pawimawh tak a ni thei bawk. RL Thanmawia pawh hian a hla te hmang hian hian hringnun hi a puangchhuak a, he kan chenna khawvela kan thil hmuh leh hriatte nena hringnun inkungkaihna hi a hla tam berah hian kan hmu.             Kan hla thlir tur ‘Enna Ropui” tih hlaah pawh hian enna ropui-- thiamna leh, hringnuna a hlutna chu a tarlan tum ber a ni. Chubakah ral ve ngai tawh lo tur thiamna a nihna chu he hringnun nen hian a khaihkhinna te kan thlir ho dawn a ni.

James Dokhuma “Khawhar In” Thawnthua Hmeichhiate

Image
James Dokhuma “Khawhar In” Thawnthua Hmeichhiate - V.Lalberkhawpuimawia I.   Thuhmahruai Thu leh hla huangah hian thawnthu (novel) hian mihring nun a phawk chhuak chiang ber mai awm e tih theih a ni. Mizo literature huangah pawh thawnthu hian hmun a luah thuk hle a, folk-literature a\anga thlir phei chuan thawnthu lam hi a \hahnem viau mai. Thawnthu phuah thar (novel) kan neihte pawh hian kan hnam nun leh zia te, kan khawsak dan leh mihring mizia thlengin a tarlang \hin a, chutah chuan a ngaihnawmna leh hlutna a awm fo \hin.             Mizo thawnthu phuah thar ziaktu langsar tak James Dokhuma hian Mizo thu leh hla huangah hian kuthnu a ngah hle a. Thawnthu bikah phei chuan a langsar pawl tak a la ni reng a ni. Tun \umah hian a thawnthu zinga pakhat, “Khawhar In”-a a changtu lo lang hmeichhiate dinhmun leh mizia te kan bihchiang dawn a ni.

RL Kamlala Hla, “Zawlvanbuk” Thlirna

Image
Mizo hla phuahtute dinhmun hrang hrang atanga lo chawrchhuak an ni a. A \hen lal an nih laiin, a \hen mi harsa chhumchhia tak tak a\anga rawn chawr chhuak an ni thung. Zirna lama sang tak tak an awm laiin, ziak leh chhiar thiam \awk \awk te an ni nawk bawk. Mizo kristian hla thar rawn parchhuahna atan mi pawimawh tak leh hlahril ziarang hmanga hla phuahtu hmasa RL Kamlala hi Mizo hnam leh zai a awm chhung chuan a hming a dai tawh awm lo ve.

Julius Caesar Lemchan Thawnthu Thlirna

Lemchan thawnthu mai ni lo, thu leh hla lama mi ropui William Shakespeare-a hian lemchan thawnthu 37 lai a ziak a. Heng a lemchan thawnthu ziah te hi an hunlai mai ni lo, tun hun thleng pawha khawvel lemchan thawnthu \ha zinga chhiar hmaih theih hauh loh te an ni hlawm. Shakespeare-a hian thawnthu hlui behchhanin lemchan thawnthu a ziak nual a, chung zinga hmingthang tak pakhat chu Julius Caesar hi a ni.

R. Zuala "Rauthlaleng" Thawnthu Tawi Thlirna

Image
  Mihring suangtuahna leh thil tawn te hian thu leh hla \ha tak tak min pe a. Kan ziah chhuah dan hian a ngaihnawm leh hlutna erawh a hril thui hle. Rauthlaleng thawnthu tawi R.Zuala ziakah hian a changtupa Hrangkhuma mumang leh a ramvahnaa a thil tawn inzawm chho chanchin leh kan thawnthu hlui nena inhnerem taka kal dun, thawnthu ngaihnawm tak a ni. Rauthlaleng ziaktu R.Zuala hi a hming tak chu Rallianzuala a ni a, German ral len lai behchhana a hming hi phuah niin an sawi. A pa hi Mizo zinga lemchan lama kuthnu nei hmasa leh bul\antu zinga mi Ch.Pasena a ni a. He thawnthu hi kum 1984 kuma a ziah a ni a, hemi kum hian cancer a vei tih hmuchhuah a ni bawk a, a hnu kum 1990 November ni 5-khan chatuan ram a pan ta a ni. A mah hi lehkhathiam leh thu leh hla lama tui a nih avangin a boral hma pawhin a kutchhuak tam tak a tichhuak tawh a, lehlin lamah pawh kuthnu a ngah hle a ni.

Mizo Novel Tobul Leh Thanchhoh Dan

Image
(He thuziak hi exam inbuatsaihna tur atana siam mai a ni e) Tunlai khawvel mihringtena thutluang pangngai (prose)-a lehkhabu an chhiar tam ber leh tunlai huna lehkhabu chuak tam ber chu thawnthu phuahthar (Novel) hi a ni ti ila kan sawi sual tam awm lo ve. Novel tih chu Latin tawng Novu tih atanga lak a ni a; a awmzia chu thar tihna a ni. Italian tawng Novella an tih pawh ‘thil thar, tih dan pangngai nilova chin thar emaw, thil awm thar’ tihna a ni.   Mizote hian ziak leh   chiar kan thiam hma daih   atang tawhin tawngka a in hlan chhawn thawnthu tha tak tak kan nei a. Tichuan, kum 1894-ah kristian sakhua lo lutin Mizorama lo kal missionary-te’n A,AW,B te min siam sakin Mizote chu ziak leh chhiar min zirtir a, zirlaibu te siamin thil tam tak min zirtir a Bible te pawh an letling a ni tih kan hria a kawng tam takah mizote tan rahbi thar duhawm tak min tuk sak a ni.

RL Thanmawia "Dam lai Pialral"

   -V. Lalberkhawpuimawia   “Nun hlui ngaih lunglen hi mihringte zinga natna chi khat a ni ve kumkhua a, a vei na zual erawh an awm ni maiin a lang” (Lung Min Lentu, 16) tiin ‘Dam lai Pialral’ tih hla phuahtu RL Thanmawia chuan a sawi a. Nun hlui ngaih hi mi zawng zawng lunglenna ni lo mah se a lungleng zualte leh hmu thiamte thlirna a\anga lo chhuak thu leh hla erawh mihringte tan inhnemna leh inenletna \ha tak a ni thung. Mihring dam chhunga nun hlimawm leh nuam kan tih ber hi inzawt ta ila, kan chhan dan a in ang lo mai thei, mahse \hatlai hun, vanglai nun hi hun nuam titu erawh an tam ber awm e. RL Thanmawia pawh hian mihring nuna vanglai nun hlutna leh mawina chu a hmu chiang hle a, he hlaah hian chu hun, “Dam lai pialral” ti hiala a sawi hi kan chhui zui dawn a ni.

CHANCHIN THAIN MIZO KHAWTLANG NUN A TIH DANGLAM DAN

Image
  Thuhmahruai: Zofate hian kan pi pute a\anga kan nun phung tam tak kan kal san mek a, chhunzawm kan nei nual bawk a. Khawvel hmasawnna mil a nih rualin a hlawm lian ber erawh chanchin \ha (kristianna) avanga inthlak hi a ni awm e. Hnam nun phung inthlak hian \hatna leh \hat thawk lohna tam tak nei mah se Mizo hnam nun inthlakthleng zel erawh thil lawmawm tak a nihna chin a tam awm e. Hei hi chanchin \ha zar kan zo tih loh phal chi a ni hauh lovang. 

Ramsa Thawnthu-a Finthuril Inphum

Image
  Ramsa Thawnthu-a Finthuril Inphum Mizo Hnahthlak Thawnthu A\anga Thlirna (Animal Tales’ Philosophy   with special reference to Mizo Folk tales)   Thawnthu hi mihring nuna thil pawimawh tak, kan inawmtleina leh hahdamna, hlimna thlentu pawimawh tak a ni. Hnam tin hian thawnthu kan nei \euh a, chutah chuan mi tin an leng a, mihring theih phak bak leh khawvela thil nung lo chenin an inkawm ho thei \hin. Hei hi thawnthu danglamna chu a ni. Mizo thawnthuah pawh mi chak ropui leh thiltithei tak tak an awm laiin, nuih ti za leh tlaw tak tak an awm a. Kan chhehvel thil nung leh ramsa te chenin thawnthuah chuan an leng a, a changin an nung ho bawk. Heng Mizo hnahthlak thawnthu kan neih te hi naupang inawmtleina mai ang viau mah se a chhungah hian finthuril \ha tak tak a inphum ru a, heng hi kan zir tur bik chu a ni. Mizo thawnthua ramsa thawnthu kan neihte hi kan hmuh leh hriat, kan chhehvela khawsa ramsate an ni tlangpui a. Tam takah chuan a changtu (character) ah an ...

HUN LAIHAWL (1920-1940) A MIZO THU LEH HLA

Image
  KAIHLEK HLA Kaihlek hla hi mi \henkhat chuan Kaihlek Zai an ti bawk, mah se kan pi leh pute hla kalhmang a\anga teh chuan Kaihlek hla tih hi a dik zawk awm e. A chhan chu hmanlai kan hla neih te kha a phuahtu hming chawiin a awm ber a, kaihlek hla erawh chu hla thluk awmsa hmanga phuah a nih avangin leh a phuah hmasatu te pawhin a thluk hran an chher loh avangin ‘Kaihlek Hla’ tih hi a dik ber mai awm e.